De watermensaap

INLEIDING

Het boek Rob beslaat 329 pagina’s waarvan deel V (42 p.) de evolutie van een watermensaap naar mens als onderwerp heeft. In de overige delen komt die evolutie eveneens aan bod als voorbereiding op dit deel. Ik stel vragen waar ik een antwoord op ga geven. Zo stelden we op de middelbare school al de vraag waarom de oorsprong van de mensheid op de savanne te vinden is. Dat was naar aanleiding van het boek De naakte aap van Desmond Morris uit 1966, die schrijft over een mogelijke (gedeeltelijke) aquatische periode die de mensaap heeft doorgemaakt tijdens de evolutie naar mens. Meerdere lichamelijke eigenschappen die zo afwijkend zijn van mensapen, wijzen daarop. Bewijs ontbreekt en daarom spreken we van een hypothese, die bekend staat als de aquatic ape hypothesis. In het algemeen wordt voetstoots aangenomen dat de mens van de savanne stamt. Dit is echter eveneens een hypothese waarvoor bewijs ontbreekt. De argumenten voor deze hypothese zijn pover. De ‘watermensaap’ biedt een betere verklaring voor de verticale houding waarmee de mens aan wal vaste grond onder de voeten heeft; een houding overigens die op land allerlei ongemakken veroorzaakt. Darwin stelde dat de grote verschillen tussen mensen en mensapen een gevolg zijn van de veel grotere hoeveelheid modificaties die de mens heeft ondergaan ten opzichte van hun voormalige soortgenoten. Buitengewone oorzaken liggen ten grondslag aan buitengewone gevolgen. Nou, als wij zo bijzonder zijn, dan moet daar toch wel een bijzondere evolutie aan vooraf gegaan zijn.

Fragmenten uit Het boek Rob, Deel V, met betrekking tot de evolutie van de watermensaap naar mens:

De afstamming van de mens… De scheiding tussen de gemeenschappelijke voorouder van boomchimpansee en waterchimpansee vond ergens tussen de tien en vijf miljoen jaar geleden plaats. Het Plioceen is het tijdvak van de watermensaap. Het Pleistoceen is het tijdvak waarin de watermensaap alias de soort Homo erectus zijn aquatisch bestaan en habitat steeds meer inruilt voor een bestaan aan land en tot Homo sapiens evolueert. Die aanpassingen tijdens de evolutie van een bosmensaap via een watermensaap naar Homo sapiens gingen met allerlei lichamelijk ongemakken vergezeld. Je kunt die sporen van tekortkomingen littekens noemen. Deze beeldspraak dank ik aan een boek van Elaine Morgan, getiteld Scars of Evolution (1990).

Dubbelhandige tweevoeters Die verticale houding van de mens is een vereiste voor een groot en zwaar hersenhoofd, anders breek je je nek. Je gaat niet rechtop lopen om miljoenen jaren later een groter hoofd te krijgen waardoor je slimmer blijkt te kunnen worden.

De naakte mensaap Dat de mensen juist een weelderige haarbos op hun hoofd hebben, dient samen met de schedel ter bescherming en isolatie van dat zachte brein tegen de zon. Het bloed in de hersens moet natuurlijk niet gaan koken. Vanaf het begin van hun aquatische bestaan tot op heden steekt het bolletje het meest boven water als die mens of watermensaap wandelt, waadt, baadt en ademhaalt. Een bos haar biedt bovendien schaduw op die knikker in open water en als een bladerdak van bomen ontbreekt.